Nöbetçi Eczaneler
Dr. HÜSEYİN DURSUN ÖĞRETİM ÜYESİ
“Bazı insanlar yaşadıkları çağın tanıklarıdır; bazıları ise çağın vicdanı olurlar.” Türk edebiyatının müstesna şahsiyetlerinden Erdem Bayazıt, yalnızca şiir yazan bir sanatkâr değil, aynı zamanda yaşadığı çağın acılarını yüreğinde taşıyan, ümmet coğrafyasının gözyaşlarını kelimelere dönüştüren ve yetiştirdiği gençlerle geleceğe yön veren bir gönül adamıydı. Onun ardından söylenen, “Yedi Güzel Adam’ın her biri ardında eserler ve hatıralar bıraktı; Erdem Bayazıt ise bunların yanında ağabeylik yaptığı tertemiz nesiller bıraktı.” sözü, hayatının en özlü tarifidir. Çünkü bazı insanlar kitap bırakır; bazıları karakter bırakır. Bayazıt, her ikisini de başaran nadir isimlerden biridir.
Cumhuriyet dönemi Türk şiiri incelendiğinde, Erdem Bayazıt’ın kendine mahsus bir çizgi oluşturduğu görülür. O, şiiri estetik bir oyun veya bireysel duyguların dışavurumu olarak görmedi. Onun nazarında şiir; hakikatin sesi, vicdanın haykırışı ve medeniyet tasavvurunun estetik ifadesiydi. Bu sebeple mısralarında yalnızca Anadolu’nun dağları değil; Kudüs’ün hüznü, Bosna’nın feryadı, Afganistan’ın direnişi ve bütün mazlum coğrafyaların duası yankılanır. Onun şiirleri okunurken, yalnızca kelimeler değil; çağın sancıları da hissedilir.
Erdem Bayazıt’ın eserlerinde dikkat çeken en önemli özelliklerden biri, umutsuzluğu hiçbir zaman meşrulaştırmamasıdır. Zorlukları dile getirirken bile okuyucusunu yeise değil, dirilişe çağırır. Nitekim “Birazdan Gün Doğacak” adlı eserinin ismi bile başlı başına bir medeniyet manifestosu gibidir. Karanlığın en koyu olduğu anın, şafağa en yakın zaman olduğunu hatırlatır. Bayazıt’ın şiirlerinde gece, yalnızca karanlığı değil; sabaha hazırlanan insanın imtihanını temsil eder. Bu yönüyle onun şiiri, Kur’ân’ın “Şüphesiz güçlükle beraber bir kolaylık vardır.” hakikatinin edebî bir yansıması gibidir.
Şairin en çok bilinen şiirlerinden birinde geçen kısa ifade, onun ruh dünyasını özetleyen güçlü bir çağrıdır: “Sebep Ey…” Bu hitap, insanın yaratılış gayesini, varoluş sancısını ve Rabbine yönelişini sorgulayan bir arayışın kapısını aralar. Bayazıt’ın şiirindeki bu metafizik arayış, modern insanın anlam krizine karşı güçlü bir cevap niteliği taşır. O, insanı yalnızca biyolojik bir varlık olarak değil; ilâhî emaneti omuzlarında taşıyan bir yolcu olarak görür.
Onun şiirleri üzerine yapılan akademik çalışmalar, Erdem Bayazıt’ın eserlerinin üç temel eksen üzerinde yükseldiğini göstermektedir: medeniyet bilinci, ümmet şuuru ve ahlâkî sorumluluk. Bu üç unsur, onun bütün şiirlerine nüfuz etmiş ana damarlardır. Bayazıt, millet sevgisini ümmet bilincinden, ümmet bilincini de insanlık idealinden hiçbir zaman ayırmamıştır. Anadolu’yu severken Kudüs’ü unutmamış, Maraş’ı anlatırken Saraybosna’yı ihmal etmemiş, kendi ülkesinin insanını düşünürken dünyanın mazlumlarını da yüreğinde taşımıştır.
Şiirlerinde tabiat tasvirleri de önemli bir yer tutar. Ancak onun dağları yalnızca dağ değildir; vakar ve direniştir. Nehirleri yalnızca su değildir; zamanın akışıdır. Yağmur, rahmetin sembolüdür; güneş ise ilâhî hakikatin aydınlığıdır. Böylece Bayazıt, tabiatı kuru bir betimleme malzemesi olarak değil, hakikate açılan semboller dünyası olarak kullanır. Bu yönüyle onun şiiri, klasik İslâm estetiğiyle modern Türk şiiri arasında güçlü bir köprü kurar.
Fakat Erdem Bayazıt’ı sadece büyük bir şair olarak anmak, onun hayatını eksik okumak olur. Çünkü o, aynı zamanda gençlerin “Erdem Ağabeyi” idi. Nice üniversite öğrencisinin elinden tutmuş, nice gencin kalbine umut olmuş, nice fikir adamının yetişmesine sessizce katkıda bulunmuştur. Onun kapısını çalan hiçbir genç, kibirle karşılaşmamış; aksine samimiyet, tevazu ve muhabbet görmüştür. İşte bu sebeple onun en büyük mirası yalnızca şiir kitapları değil, yetişmesine katkı sunduğu insanlardır.
İslâm medeniyetinde gerçek miras, yalnızca eser yazmak değildir; insan yetiştirmektir. Peygamberlerin en büyük mucizesi bile inşa ettikleri insan modelidir. Büyük âlimler, arkalarında bıraktıkları talebeleriyle yaşamaya devam etmişlerdir. Erdem Bayazıt da bu geleneğin çağımızdaki güzel temsilcilerinden biri olmuştur. Onun ağabeyliği, yaşça büyük olmanın ötesinde bir irşat ve rehberlik vazifesidir. Gençlerin omzuna güven veren bir el, gönüllerine cesaret veren bir nefes olmuştur.
Bugün dijital çağın gürültüsü içinde bilgiye ulaşmak kolay, fakat hikmete ulaşmak zordur. İnsanlar binlerce mesaj okumakta, fakat gönüllerine dokunacak birkaç cümle bulamamaktadır. İşte Erdem Bayazıt’ın şiirleri tam da bu noktada yeniden değer kazanmaktadır. Çünkü onun mısraları modaya değil, hakikate yaslanmıştır. Güncel olmanın peşinde değil, kalıcı olmanın izindedir. Bu yüzden aradan yıllar geçmesine rağmen hâlâ okunmakta, genç kuşaklara ilham vermektedir.
Yedi Güzel Adam, Türk edebiyatına yalnızca şiir ve fikir kazandırmadılar; aynı zamanda ahlâkın, dostluğun ve medeniyet idealinin nasıl yaşanacağını gösterdiler. Bu kutlu halkada Erdem Bayazıt, belki de en güçlü yönüyle “ağabeylik” makamını temsil etti. O, insanları şiirine hayran bırakmaktan önce şahsiyetine hayran bıraktı. Kaleminin mürekkebi kadar yüreğinin sıcaklığıyla da iz bıraktı.
Bugün onun eserlerini okuyan herkes, satır aralarında yalnızca bir şairi değil, ümmetin derdiyle dertlenen bir mümini, Anadolu irfanıyla yoğrulmuş bir gönül insanını ve gelecek nesillere umut aşılayan bir eğitim neferini görür. Çünkü Erdem Bayazıt’ın şiiri, kelimelerin değil, vicdanın şiiridir.
Gerçekten de bazı insanlar öldüklerinde geriye sadece isimleri kalır. Bazıları ise eserleriyle yaşamaya devam eder. Fakat çok az insana nasip olan bir mertebe vardır ki, o da hem eserlerinde hem de yetiştirdiği insanların ahlâkında yaşamaktır. Erdem Bayazıt işte bu bahtiyar insanlardan biridir. Onun mısraları kitaplarda okunmaya devam ederken, gönüllere ektiği iyilik tohumları da yeni nesillerde filiz vermeyi sürdürüyor. İşte bu yüzden denilebilir ki: Erdem Bayazıt’ın en büyük şiiri, yetişmesine vesile olduğu güzel insanlardır. Hakka vuslatının seneyi devriyesinde bu kutlu şairi rahmet ve minnetle yad ediyorum. Mekanı Cennet olsun.