Nöbetçi Eczaneler
DR. HÜSEYİN DURSUN
ÖĞRETİM ÜYESİ İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ
AKSAÇLILAR YÜKSEK İSTİŞARE KURULU ÜYESİ
Dünya, son bir asrın en kritik dönüşüm süreçlerinden birinden geçmektedir. Yaklaşık seksen yıldır uluslararası siyaseti belirleyen dengeler hızla değişmekte; ekonomik, askerî ve teknolojik güç merkezleri yeniden şekillenmektedir. Bir zamanlar tartışmasız küresel hâkimiyet kuran devletler artık bu üstünlüklerini korumakta zorlanırken, yeni aktörler uluslararası sistemde daha fazla söz sahibi olmaya başlamaktadır. Bu değişim yalnızca devletlerarasındaki güç mücadelesiyle sınırlı değildir; enerji güvenliğinden yapay zekâya, siber güvenlikten ticaret yollarına, finans sistemlerinden uzay teknolojilerine kadar hemen her alanda yeni bir rekabet dönemi başlamıştır.
Böylesine köklü bir dönüşüm yaşanırken Türkiye, tarih boyunca olduğu gibi bugün de jeopolitiğin merkezinde yer almaktadır. Asya ile Avrupa’yı birbirine bağlayan, Karadeniz’i Akdeniz’e açan, Balkanlar, Kafkasya ve Orta Doğu’nun kesişim noktasında bulunan ülkemiz, yalnızca coğrafi konumuyla değil, tarihî mirası, genç nüfusu, üretim kapasitesi ve bölgesel etkisiyle de küresel güçlerin dikkatini üzerinde toplamaktadır.
Bugün uluslararası siyaseti anlamak isteyen herkes şu gerçeği görmek zorundadır: Artık savaşlar yalnızca tanklarla, uçaklarla ve füzelerle yapılmıyor. Dijital platformlar, sosyal medya algoritmaları, ekonomik yaptırımlar, enerji arzı, siber saldırılar ve bilgi savaşları en az askerî operasyonlar kadar belirleyici hâle gelmiştir. Bir ülkeyi zayıflatmanın yolu artık sadece sınırlarını işgal etmek değil; ekonomisini kırılgan hâle getirmek, toplumsal kutuplaşmayı derinleştirmek, bilgi kirliliği üretmek ve stratejik karar alma mekanizmalarını baskı altına almaktır.
Türkiye de bu çok boyutlu rekabetin tam ortasında bulunmaktadır. Doğu Akdeniz’deki enerji kaynakları, Karadeniz’in güvenliği, Kafkasya’daki dengeler, Suriye ve Irak’taki gelişmeler, Kızıldeniz ve Basra Körfezi’ni etkileyen ticaret hatları, ülkemizin güvenliği ve ekonomik geleceği açısından doğrudan önem taşımaktadır. Bu nedenle Türkiye’nin dış politikası, günübirlik gelişmelere göre değil; uzun vadeli millî çıkarlar doğrultusunda şekillendirilmelidir.
Ancak jeopolitik avantajlar tek başına yeterli değildir. Tarih, stratejik konuma sahip olduğu hâlde iç sorunlarını çözemediği için güç kaybeden pek çok devletin örnekleriyle doludur. Bir milletin gerçek gücü; eğitim sisteminin niteliğinde, hukuk düzeninin güvenilirliğinde, bilimsel üretim kapasitesinde, ekonomik dayanıklılığında ve toplumsal birlik ruhunda gizlidir. Güçlü devletler sadece güçlü ordular kurarak değil, aynı zamanda nitelikli insan yetiştirerek, teknoloji üreterek ve kurumlarını sağlamlaştırarak ayakta kalırlar.
Son yıllarda savunma sanayiinde elde edilen yerli üretim başarıları, insansız hava araçlarından deniz platformlarına kadar pek çok alanda önemli kazanımlar sağlamıştır. Bu gelişmeler Türkiye’nin caydırıcılık kapasitesini artırırken, dış politikadaki hareket alanını da genişletmektedir. Bununla birlikte, askerî başarıların kalıcı bir stratejik üstünlüğe dönüşebilmesi için ekonomik istikrar, yüksek teknoloji yatırımları ve bilimsel araştırmaların aynı kararlılıkla desteklenmesi gerekmektedir.
Yenidünya düzeninde ekonomik bağımsızlık, askerî bağımsızlık kadar önemlidir. Üretmeyen, teknolojisini geliştiremeyen ve dış finansmana aşırı bağımlı kalan ülkelerin uzun vadede tam bağımsız hareket edebilmesi oldukça güçtür. Bu nedenle Türkiye’nin önceliği, katma değeri yüksek üretim yapmak, ihracat kapasitesini artırmak, üniversite-sanayi iş birliğini güçlendirmek ve genç nüfusunu bilgi ekonomisinin ihtiyaçlarına göre yetiştirmek olmalıdır.
Öte yandan küresel sistemde yaşanan rekabet yalnızca devletlerarasında değildir. Toplumların kültürel kimlikleri de yoğun bir etkileşim ve mücadele alanına dönüşmüştür. Dijital platformlar aracılığıyla yayılan bilgi kirliliği, yanlış haberler, dezenformasyon ve manipülatif içerikler, toplumların ortak değerlerini aşındırabilmektedir. Bu nedenle medya okuryazarlığı, eleştirel düşünme becerisi ve sağlam bir eğitim politikası, millî güvenliğin ayrılmaz parçaları hâline gelmiştir.
Türkiye’nin en büyük avantajlarından biri de sahip olduğu genç nüfustur. Ancak gençlerin iyi eğitim alması, bilim ve teknolojiyle buluşması, yabancı dil öğrenmesi, üretime katılması ve küresel rekabet ortamına hazırlanması büyük önem taşımaktadır. Genç nüfus doğru politikalarla desteklenirse büyük bir stratejik avantaja dönüşebilir; aksi hâlde önemli bir potansiyel atıl kalabilir.
Bugün uluslararası ilişkilerde dikkat çeken bir diğer gelişme ise çok kutupluluğun giderek güç kazanmasıdır. Küresel sistem artık tek bir merkez tarafından yönlendirilen bir yapı olmaktan uzaklaşmaktadır. Farklı bölgelerde yükselen ekonomik ve siyasi güçler, uluslararası dengeleri daha karmaşık hâle getirmektedir. Böyle bir ortamda Türkiye’nin çok yönlü diplomasi anlayışını sürdürmesi, farklı aktörlerle yapıcı ilişkiler geliştirmesi ve millî çıkarlarını önceleyen dengeli bir dış politika izlemesi önem taşımaktadır.
Bununla birlikte, içeride birlik ve beraberliğin korunması her zamankinden daha büyük önem taşımaktadır. Farklı düşünceler demokratik toplumların zenginliğidir; ancak ortak millî hedefler etrafında kenetlenebilmek, dış baskılar karşısında en büyük güç kaynağıdır. Tarih boyunca milletimizi ayakta tutan en önemli özelliklerden biri, zor zamanlarda ortak değerler etrafında birleşebilme kabiliyeti olmuştur. Unutulmamalıdır ki Türkiye’nin asıl sermayesi yalnızca coğrafyası değildir. Asıl sermayemiz; köklü devlet geleneğimiz, tarihî tecrübemiz, güçlü aile yapımız, üretme azmimiz, yetişmiş insan kaynağımız ve medeniyet birikimimizdir. Bu değerleri koruyup geliştirebildiğimiz ölçüde yenidünya düzeninde etkin ve saygın bir konum elde edebiliriz.
Önümüzdeki yıllar, yalnızca bölgesel değil küresel dengelerin yeniden şekilleneceği kritik bir dönem olacaktır. Bu süreçte duygusal tepkilerden ziyade akılcı analizlere, günü kurtaran politikalar yerine uzun vadeli stratejik planlamaya ihtiyaç vardır. Eğitimden ekonomiye, hukuktan teknolojiye, diplomasiden savunmaya kadar her alanda sürdürülebilir politikalar geliştirebilen ülkeler geleceğin kazananları olacaktır.
Sonuç olarak, Türkiye tarihî bir yol ayrımındadır. Karşı karşıya bulunduğu riskler küçümsenemez; ancak sahip olduğu fırsatlar da aynı ölçüde büyüktür. Önemli olan, bu fırsatları doğru okuyabilmek, değişen dünyayı iyi analiz edebilmek ve millî menfaatleri merkeze alan kararlı bir vizyon ortaya koyabilmektir. Tarih bize göstermektedir ki büyük milletler, kriz dönemlerini sadece atlatmakla kalmaz; onları yeni atılımların başlangıcına dönüştürürler. Türkiye de sahip olduğu tarihî tecrübe, stratejik konumu ve insan kaynağıyla bunu başarabilecek potansiyele sahiptir. Yeter ki günübirlik tartışmaların ötesine geçelim, ortak aklı güçlendirelim, bilim ve üretimi önceleyelim ve geleceği bugünden inşa edecek cesareti gösterebilelim. Yenidünya düzeninde güçlü bir Türkiye ancak böyle bir vizyonla mümkün olacaktır.